زليخا کرد بعد از ره‌نشيني

شاعر : جامي

هواي دولت ديدار بينيزليخا کرد بعد از ره‌نشيني
که عمري در پرستش کاري‌اش بودشبي سر پيش آن بت بر زمين سود
سر من در عبادت پايمالت!بگفت: «اي قبله‌ي جانم جمالت!
برون شد گوهر بينش ز دستمتو را عمري‌ست کز جان مي‌پرستم
به چشمم بازده‌ي بينايي‌ام را!به چشم خود ببين رسوايي‌ام را!
بده چشمي که رويش بينم از دور!ز يوسف چند باشم مانده مهجور؟
صهيل ابلق يوسف بر آمدچو شاه خور به تخت خاور آمد
گرفت از راه يوسف تنگناييبرون آمد زليخا چون گدايي
ز دل ناله، ز جان فرياد برداشتبه رسم دادخواهان داد برداشت
به حالي شد که او را کس مبيناد!کس از غوغا، به حال او نيفتاد
ز آه آتش فشان مي‌کرد و مي‌رفتز درد دل فغان مي‌کرد و مي‌رفت
دو صد شعله به يک مشت ني آوردبه محنت خانه‌ي خود چون پي آورد
زبان بگشاد تسکين الم رابه پيش آورد آن سنگين صنم را
به هر راهي که باشم سنگ راهم!که اي سنگ سبوي عز و جاهم!
به سنگي گوهر قدرت شکستنتو سنگي، خواهم از ننگ تو رستن!
خليل آسا شکست‌اش پاره پارهبگفت اين، پس به زخم سنگ خاره
به آب چشم و خون دل وضو ساختز شغل بت‌شکستن چون بپرداخت
به درگاه خداي پاک ناليد:تضرع کرد و رو بر خاک ماليد
به آن بر خود جفا کردم، خدايا!،«اگر رو بر بت آوردم، خدايا!
خطا کردم، خطاي من بيامرز!به لطف خود جفاي من بيامرز!
به من ده باز! آنچ از من ستاندي!چو آن گرد خطا از من فشاندي،
گرفت افغان‌کنان بازش سرراهچو برگشت از ره، آن بر مصريان شاه
ز ذل و عجز کردش سرفکنده!که: «پاکا، آنکه شه را ساخت بنده!
نهاد از عز و جاه خسروي تاج!»به فرق بنده‌ي مسکين محتاج،
برفت از هيبت آن هوش يوسفچو جا کرد اين سخن در گوش يوسف
که برد از جان من تاب و توان رابه حاجب گفت کاين تسبيح‌خوان را،
به جولانگاه اخلاص من آور!به خلوت‌خانه‌ي خاص من آور!
وز اين ادبار و اقبالش بپرسمکه تا يک شمه از حالش بپرسم
عجب ماندم، که تاثيري عجب کردکز آن تسبيح چون شور و شغب کرد
کلامش را کي اين تاثير باشد؟گرش دردي نه دامنگير باشد،
به خلوتگاه خود بنشست يوسف،ز غوغاي سپه چون رست يوسف
به خوي نيک در عالم فسانه!درآمد حاجب از در، کاي يگانه!
که در ره مرکبت را شد عنانگيرستاده بر در اينک آن زن پير
اگر دردي‌ش هست آن را دوا کن!»بگفتا: «حاجت او را روا کن!
که با من باز گويد حاجت خويش»بگفت: «او نيست ز آن سان کوته‌انديش
حجاب از حال خود، هم خود گشايد»بگفتا: «رخصت‌اش ده! تا درآيد
درآمد شادمان در خلوت خاصچو رخصت يافت، همچون ذره رقاص
دهان پرخنده يوسف را دعا گفتچو گل خندان شد و چون غنچه بشکفت
ز وي نام و نشان وي طلب کردز بس خنديدنش يوسف عجب کرد
تو را از جمله عالم برگزيدمبگفت: «آنم که چون روي تو ديدم
بدين پيري که مي‌بيني رسيدمجواني در غمت بر باد دادم
مرا يک بارگي کردي فراموش»گرفتي شاهد ملک اندر آغوش
ترحم کرد و بر وي زار بگريستچو يوسف زين سخن دانست کو کيست
چرا حالت بدين‌سان در وبال است؟»بگفتا: «اي زليخا! اين چه حال است؟
فتاد از پا زليخا، بي‌زليخاچو يوسف گفت با وي «اي زليخا!»
برفت از لذت آوازش از هوششراب بيخودي زد از دلش جوش
حکايت کرد يوسف با وي آغازچو باز از بيخودي آمد به خود باز
بگفت: «از دست شد دور از وصالت!»بگفتا: «کو جواني و جمالت؟»
بگفت: «از بار هجر جانگدازت!»بگفتا: «خم چرا شد سرو نازت؟»
بگفت: «از بس که بي‌تو غرق خون است!»بگفتا: «چشم تو بي‌نور چون است؟»
به فرق آن تاج و ديهيمي که بودت؟»بگفتا: «کو زر و سيمي که بودت؟
ز وصفت بر سر من گوهر افشاندبگفت: «از حسن تو هر کس سخن راند
به گوهر پاشي‌اش پاداش کردمسر و زر را نثار پاش کردم
کنون دل گنج عشق، اينم که هستم!»نماند از سيم و زر چيزي به دستم
ضمان حاجت تو کيست امروز؟»بگفتا: «حاجت تو چيست امروز؟
نخواهم جز تو حاجت را ضمانيبگفت: «از حاجت‌ام آزرده جاني
به شرح آن گشايم از زبان، بنداگر ضامن شوي آن را به سوگند
غم و درد دگر بر خود پسندم»وگر ني، لب ز شرح آن ببندم
به آن معمار ارکان نبوت،«قسم گفتا: به آن کان فتوت
لباس حلت از يزدان رسيدش،کز آتش لاله و ريحان دميدش
روا سازم به زودي، گر توانم!»که هر حاجت که امروز از تو دانم
بدان گونه که خود ديدي و دانيبگفت: «اول جمال است و جواني
گلي از باغ رخسار تو چينم»دگر چشمي که ديدار تو بينم
روان کرد از دو لب آب بقا رابجنبانيد لب، يوسف دعا را
رخش را خلعت فرخندگي دادجمال مرده‌اش را زندگي داد
وز آن شد تازه، گلزار شبابشبه جوي رفته باز آورد آبش
درآمد در سواد نرگسش نورسپيدي شد ز مشکين مهره‌اش دور
شکنج از نقره‌ي خامش برون رفتخم از سرو گل‌اندامش برون رفت
ز عهد پيشتر هم بيشتر شدجمالش را سر و کاري دگر شد
مراد ديگرت گر هست، برگوي!»دگر ره يوسف‌اش گفت: «اين نکوخوي!
که در خلوتگه وصلت نشينم«مرادي نيست گفتا: غير ازينم،
به شب رو بر کف پاي تو باشمبه روز اندر تماشاي تو باشم
شکر چينم ز لعل نوشخندتفتم در سايه‌ي سرو بلندت
به کام خويش بينم کار خود را»نهم مرهم دل افگار خود را
زماني سر به پيش افکند خاموشچو يوسف اين تمنا کرد از او گوش
جواب او نه «ني» گفت و نه «آري»نظر بر غيب، بودش انتظاري
که آواز پر جبريل برخاستميان خواست حيران بود و ناخواست
سلامت مي‌رساند ايزد پاکپيام آورد کاي شاه شرفناک!
به تو عرض نيازش را شنيديم،که ما عجز زليخا را چو ديديم
به تو بالاي عرشش عقد بستيمدلش از تيغ نوميدي نخستيم
که بگشايد به آن از کار او بندتو هم عقدي‌ش کن جاويد پيوند!
شود زاينده ز آن عقدت گهرها»ز عين عاطفت يابي نظرها